Nazım Hikmet ve Kürdler
Nazım Hikmet ve Kürdler yazar Hüseyin Can'ın kitabının adı. Bilindiği gibi özellikle Kürd kamuoyunda Nazım Hikmet'in Kürdler ve özelliklede Kürd direnişleri ve onları izleyen katliamlar süreci ile ilgili tavrı çok tartışıldı.

Son yıllarda Nazım Hikmet'in Kamuran Bedirxan'a yazdığı mektup ortaya çıkmayana kadar Nazım Hikmet'in Kürdler hakkında yazdığı herhangi bir şey bilinmiyordu.

Yazar Hüseyin Can bu çalışmayı yapmasının amacını şöyle dile getiriyor, "Bilindiği gibi, hemen her dönem Nazım üzerine pek çok çalışma yayınlandı, yayınlanıyor, ne var ki "Nazım Hikmet ve Kürdler“ bağlamında şu ana kadar açıktan sürdürülen bir tartışma yaşanmadığı gibi kamuoyuna sunulan kapsamlı bir değerlendirme, herhangi bir kitap çalışması vs. çıkmadı. "Nazım ve Kürdler“ somutunda burjuva çevrelerde herhangi bir çalışmaya rastlanmadığı gibi, Türkiye'nin ilerici, "sol“ ve devrimci kesimlerinde de kayda değer bir araştırma ve değerlendirme bulunmamaktadır. Zira Kürdistanlı ilerici, "sol“ ve devrimci çevreler tarafından da ciddi sayılabilecek bir çalışmadan bahsedemeyiz.

Bütün bu olguları dikkate alarak, konu hakkında ayrıntılı bir değerlendirmeye ihtiyaç duyulduğu sonucuna vardım ve bu bilinçle son beş yıl ıçinde konu üzerine araştırma – incelemeye ağırlık verdim. Sonuçta ortaya, elinizde bulunan bu çalışma çıktı“.

“Nazım Hikmet ve Kürdler“ 11 bölümden oluşuyor. Yazar 10 bölüm başlığı altında Nazım Hikmet`in çeşitli konular hakındaki tavrını ele alıyor. 11. bölümde ise konu ile ilgili bazı belgelere yer verilmiş.

I. Bölümde şair ve politikacı Nazım Hikmet'in yaşam hikayesi anlatılmış, II. bölümde "Türkçülük Akımı ve Nazım Hikmet“ başlığı altında Nazım Hikmet`in türkçülük düşüncesi ile ilişkisi anlatılıyor. Yazar Nazım Hikmet'in gençlik yıllarında, hata Sovyetlere gitmeyene kadar türkçü olduğnu anlatıyor.

III. Bölümde "N.Hikmet'in Kemalist harekete karşı tavrı“ başlığı altında yazar Nazım'ın şiirleri ve yazılarından verilen örnekler ile onun Kemalist hareketi sonuna kadar desteklediğini gösteriyor.

IV. Bölüm başlığının adı "Türkiye Komünist Partisi'nin Kürt Ulusal Sorununa yaklaşımı“. Bu bölümde yazar kendi belgelerinden TKP'nin 1920 – 1940 arasındaki bütün Kürd direnişlerini gerici- feodal ve emperyalizmin kışkırtmaları olarak nitelediğini ve Kemalist hareketin yanında yer aldığını ortaya koyuyor.

V. Bölümde "Komintern'in Kürdistan ve Kürd Ulusal Sorununa İlişkin Tavrı“ başlığı altında Komintern belgelerini incelenerek, komintern'in Kürdistan kurtuluş hareketi hakkındaki yanlış ve olumsuz tutumu eleştiriliyor.

VI. Bölümde "Kürdler ile İlgili Bazı Gelişmeler“ başlığı altında yazar 1900- 1963 arası Kürd dünyasındaki gelişmeleri özetliyor ve Nazım Hikmet'in bütün bu olanlar karşısında sesiz kaldığını hatta 1920 – 1940 arasında devletin yaptığı Kürd katliamlarından hiç haberi yokmuş gibi davrandığını iddia ediyor.

VII. başlığının adı "Nazım Hikmet Şiirinde Kürdler“. Bu bölümde yazar Nazım Hikmet`in Kürdlere dair yada içinde Kürdlerin anlatıldığı şiirlerini toplamış. Yazar bu şiirlerin çoğunda Kürdlerin sadece Nazım'ın şiirlerini süsleyen figuran olduğunu iddia ediyor.

VIII. Bölümde "Nazım'ın politik Yaşamında Kürdlerin Yeri“ adı altında nazım Hikmet`in TKP içinde va daha sonra yurt dışına çıktıktan sonraki politik çalışmaları, Bizim Radyo'daki programları üzerinde duruluyor. Yazar Nazım'ın örneğin Bulgaristan'daki Türkleri korudğu halde Kürdler konusunda Komunist bir tavır almadığını iddia ediyor. Bu bölümde Nazım Hikmet`in Kürd aydını Kamuran Bedirxan'a yazdığı mektupa da yer veriliyor.

IX. Bölümde "Nazım Hikmet ve Ermeniler“ başlığı altında yazar Nazım Hikmet`in Ermeni soykırımı hakkındaki tutumunu ortaya koyuyor.

X. Bölüm'ün adı "Sevdalınız Komünisttir“. Bu bölümde yazar Nazım Hikmet'in komünist olduğunu iddia eden çevreler ile polemiğe girmiş ve sonuç olarak Nazım Hikmet'in ulusal sorunda Marksist – Leninist bir tavıra sahip olmadığı için komünist olmadığını iddia ediyor.

XI. Bölüme bazı belgeler eklenmiş. Bu belgeler içinde bazı Kürd yazarların Nazım Hikmet ile ilgili yazdığı bazı yazılara da yer verilmiş.

08.01.2010

Seyîdxan Kurij